Het Eeuwig Tekort by Rutger Claassen

Author:Rutger Claassen
Language: nld
Format: mobi
Tags: Esoterie, Wierook23-24
ISBN: 9026318421
Publisher: Ambo/Anthos Uitgevers
Published: 2004-01-01T23:00:00+00:00

Noten bij p. 000 t/m 000

Verder kunnen de gewone doelen in het bestaan – macht, bezit, zintuiglijke genoegens, roem – tijdelijk een gevoel van bevrediging geven, maar ze zijn nooit een bron van blijvende bevrediging, en op een of andere dag veranderen ze in ontevredenheid. Die doelen geven nooit een duurzaam gevoel van volkomenheid en evenmin een innerlijke vrede die bestand is tegen invloeden van buitenaf. Als we ons hele leven wereldse doelen blijven nastreven, hebben we net zo weinig kans het ware geluk te bereiken als een visser die zijn netten in een droge rivier gooit.

JEAN-FRANÇOIS REVEL en MATTHIEU RICARD, De monnik en de filosoof Noten bij p. 000 t/m 000

Deze bladzijde is met opzet leeg gelaten

Noten bij p. 000 t/m 000

6

KRITIEK VAN DE SCHAARSTE

Uitdaging van ascese en aristocratie

HET ASCETISCH IDEAAL

Dat het ascetisch ideaal voor de mens zoveel betekend heeft, daarin drukt zich het belangrijkste feit van het menselijk willen uit, zijn hor-ror vacui: hij heeft een doel nodig, – en eerder wil hij nog het Niets willen dan niet willen.

Wat betekent dus het ascetische ideaal voor een filosoof? Mijn antwoord is – men zal het allang geraden hebben; de filosoof beschouwt het als een optimum van voorwaarden voor de hoogste en meest stoutmoedige geestelijkheid, en glimlacht erbij –, hij ontkent daarmee niet ‘het bestaan’, hij bevestigt veeleer zijn bestaan en alleen zijn bestaan.1

In de vernietigende aanval op de traditionele moraal die Nietzsche in zijn Zur Genealogie der Moral (1887) onderneemt, blijft het ‘ascetisch ideaal’ niet gespaard. Dat ideaal van ‘het Niets willen’ is volgens hem slechts een poging van de filosoof om zijn eigen geestelijke en van het leven onthechte levenswijze aan de rest van de bevolking aan te prijzen. Wat daar ook van zij, Nietzsche heeft een belangrijk punt met zijn constatering dat in de filosofische traditie de ascese een belangrijke rol speelt en er sprake is van een traditionele achterdocht tegenover de menselijke begeerten. Als iets zou moeten worden ge-169

Noten bij p. 000 t/m 000

karakteriseerd als ‘het’ traditionele filosofische antwoord op de schaarste, is het wel de ascese; het ethisch ideaaltype van beheersing en controle van verlangens. Als filosofische tegenhanger van het utilisme is haar aantrekkingskracht in de praktijk goed merkbaar: overal waar het eeuwig tekort zich verspreidt, ontstaan pogingen van individuen om zich daaraan te onttrekken en zich terug te trekken in een min of meer ascetische levenshouding: ‘Ik doe niet meer mee.’

Nietzsches aanval op de ascese was vooral een aanval op het werk van zijn leermeester, Arthur Schopenhauer.2 Hem komt de eer toe als eerste in de westerse filosofie invloeden uit de oosterse filosofie (met name het boeddhisme) te hebben geïntroduceerd.3 In zijn hoofdwerk De wereld als wil en voorstelling (1818) presenteert hij ascese als een uitweg uit de ellende die het leven ons brengt. Die ellende is volgens hem te wijten aan de grote en negatieve invloed van de begeerten, die maakt dat het realiseren van geluk überhaupt on-denkbaar is. Pas in de dood, waar hij bevrijd is van zijn behoeften, vindt de mens volgens Schopenhauer rust.

Download

Copyright Disclaimer:
This site does not store any files on its server. We only index and link to content provided by other sites. Please contact the content providers to delete copyright contents if any and email us, we'll remove relevant links or contents immediately.